Wat is een thuisbatterij? De basis in begrijpelijke taal

Wat is een thuisbatterij?

Een thuisbatterij, ook wel thuisaccu genoemd, is een oplaadbare batterij voor in of aan je woning waarin je elektriciteit opslaat om die op een later moment te gebruiken. Overdag vult hij zich met stroom die je zelf opwekt of goedkoop inkoopt; 's avonds gebruik je die stroom in plaats van dat je hem van het net haalt.

Het effect is dat je minder terug hoeft te leveren en minder hoeft in te kopen. Zonder batterij gebruikt een huishouden met zonnepanelen ongeveer een derde van de eigen opwek direct; met een goed passende batterij loopt dat op richting zeventig tot tachtig procent. Dit artikel legt uit hoe dat werkt, uit welke onderdelen zo'n systeem bestaat, welke soorten er zijn en voor wie het interessant is.

Waarom dit belangrijk is

Thuisbatterijen zijn in korte tijd van een nichetechniek naar een gewoon consumentenproduct gegaan. Dat komt door twee ontwikkelingen tegelijk: de prijzen zijn gedaald, en de vergoeding voor teruggeleverde zonnestroom wordt minder waard. Daardoor loont het steeds meer om je eigen stroom zelf te gebruiken.

Wil je eerst het totaalbeeld? Op onze pagina over de thuisbatterij met stekker lees je wat het is, voor wie het geschikt is en waar je op let.

Tegelijk is het aanbod onoverzichtelijk geworden. Er zijn grote vaste systemen die door een installateur worden aangesloten en compacte apparaten die je zelf in het stopcontact steekt, met prijzen die een factor vijf uit elkaar liggen. Wie de basis begrijpt, ziet meteen welke categorie bij zijn situatie past.

Een onafhankelijke basisuitleg over thuisbatterijen en zonne-energie staat bij Milieu Centraal.

Hoe werkt het

Een thuisbatterij meet continu wat je woning van het net afneemt of eraan teruglevert. Is er een overschot, dan slaat hij dat op. Verbruikt je woning meer dan er binnenkomt, dan levert hij de opgeslagen energie terug aan je installatie, zodat je meter minder afname registreert.

Daarnaast kan een thuisbatterij in de tijd verschuiven: laden wanneer stroom goedkoop is en leveren wanneer die duur is. Dat werkt alleen met een contract waarbij de prijs per uur verandert, en het is de reden dat een batterij ook zonder zonnepanelen iets kan opleveren. De uitwerking staat bij de werking van een thuisbatterij.

De vier onderdelen van elk systeem

Het accupakket is de opslag zelf, uitgedrukt in kilowattuur. Vrijwel alle moderne thuisbatterijen gebruiken cellen van het type lithium-ijzerfosfaat, dat bekendstaat om een lange levensduur en een gunstig veiligheidsprofiel.

De omvormer zet gelijkstroom om naar wisselstroom en terug, en zijn vermogen in watt bepaalt hoe snel er geladen en ontladen kan worden. Het batterijmanagementsysteem bewaakt spanning, stroom en temperatuur van de cellen. En de meting met bijbehorende software bepaalt wanneer er wat gebeurt; zonder die meting weet het systeem niet wat je woning doet.

Twee soorten: vast en plug-in

Een vaste thuisbatterij wordt door een erkend installateur aangesloten op de groepenkast, heeft een omvormer van drie kilowatt of meer en kan daarmee de hele woning bedienen. Bij bepaalde uitvoeringen kan hij ook noodstroom leveren wanneer het net uitvalt.

Een plug-in thuisbatterij, in de volksmond een stekkerbatterij, sluit je zelf aan op een geaard stopcontact. Hij levert via een gedeelde groep maximaal achthonderd watt, is fors goedkoper en neem je mee als je verhuist. Het is geen kleinere versie van hetzelfde product maar een andere afweging; de vergelijking staat bij stekkerbatterij tegenover een vaste thuisbatterij.

Wat een thuisbatterij níét is

Het is geen aggregaat en geen noodstroomvoorziening in de klassieke zin. Bij de meeste systemen valt de batterij bij een stroomstoring gewoon uit, omdat elke netgekoppelde batterij zich wettelijk moet uitschakelen zodra de netspanning wegvalt. Alleen speciaal ingerichte installaties leveren dan nog stroom.

Het is ook geen manier om zomerstroom tot de winter te bewaren. Een thuisbatterij verschuift energie binnen een etmaal, niet binnen een seizoen; daarvoor zou de capaciteit honderden keren groter moeten zijn. En het is geen grote powerbank: een powerbank levert gelijkstroom aan een apparaat, een thuisbatterij levert wisselstroom aan je hele huisinstallatie en stuurt zichzelf op basis van je verbruik.

Waar de stroom vandaan komt om te laden

Er zijn drie bronnen. De eerste is je eigen zonneoverschot, wat de klassieke situatie is. De tweede is het net op goedkope uren, wat alleen zinvol is bij een contract met uurprijzen. De derde bestaat alleen bij hybride systemen: zonnepanelen die rechtstreeks op de batterij zijn aangesloten in plaats van via je bestaande omvormer.

Dat derde scheelt een omzettingsstap en levert een iets hoger rendement op, maar het vraagt wel dat je panelen daarvoor beschikbaar zijn. Voor wie al een bestaande zonne-installatie heeft, is de eerste route vrijwel altijd de praktische keuze.

Wat in alle drie de gevallen geldt: de batterij bepaalt zelf wanneer hij laadt, op basis van de meting en jouw instellingen. Je hoeft er dus niets voor te doen, behalve die instellingen één keer goed zetten.

Voor wie is het interessant?

In de eerste plaats voor huishoudens met zonnepanelen die overdag een overschot hebben en 's avonds verbruiken. Dat is de klassieke situatie: je bewaart stroom die je anders voor een lage vergoeding zou terugleveren.

In de tweede plaats voor huishoudens met een dynamisch energiecontract, ook zonder zonnepanelen. Die verdienen aan het verschil tussen goedkope en dure uren. Heb je geen van beide, dan verplaats je stroom binnen hetzelfde tarief en verlies je onderweg nog een deel aan omzetting; dan levert een batterij financieel niets op. De afweging staat bij de geschiktheid van een stekkerbatterij.

Wat er in de app gebeurt

Vrijwel elk systeem komt met een app die vier dingen laat zien: de laadtoestand in procenten, het actuele vermogen in watt, wat je woning op dat moment van het net haalt of teruglevert, en de totalen per dag. Samen vertellen die of het systeem doet wat het moet doen.

De belangrijkste van die vier is de netwaarde. Schommelt die rond nul terwijl je woning verbruikt, dan werkt de regeling. Blijft die minutenlang onveranderd staan, dan is de verbinding met de meting waarschijnlijk verbroken en reageert de batterij niet meer op je verbruik, ook al toont hij nog gewoon een percentage.

Wat het oplevert, en wat niet

De winst zit in het verschil tussen wat je voor stroom betaalt en wat je voor teruglevering krijgt, vermenigvuldigd met de hoeveelheid die je bewaart. Daar gaat ongeveer tien procent omzettingsverlies vanaf, want je krijgt nooit precies terug wat je erin stopt.

Wat een batterij niet doet, is je energierekening halveren. De besparing loopt voor de meeste huishoudens in de honderden euro's per jaar, en de terugverdientijd beslaat een substantieel deel van de levensduur. Reken daarom altijd met je eigen tarieven in plaats van met een voorbeeld uit een folder; hoe je dat doet staat bij de terugverdientijd berekenen.

Waar je hem neerzet

De opstelplaats bepaalt meer dan mensen verwachten. Je hebt een droge, vorstvrije ruimte nodig met ruimte rondom het apparaat, want zowel het accupakket als de omvormer geeft warmte af. Een bijkeuken, gangkast of aangebouwde berging werkt doorgaans het best.

Vermijd een ruimte waar je de hele avond zit, want de ventilator is hoorbaar, en zet het apparaat niet in een dichte kast of in direct zonlicht. In een onverwarmde ruimte kan het laden bij vorst stoppen, wat een beveiliging is en geen storing.

De rol van saldering

Zolang je volledig kunt salderen, wordt je teruggeleverde stroom weggestreept tegen je afname en is die dus de volle waarde waard. In die situatie voegt een batterij voor zonnepaneelbezitters minder toe dan je zou denken.

Zodra die regeling verdwijnt, verandert dat fundamenteel: teruglevering levert nog maar een lage vergoeding op en sommige leveranciers rekenen bovendien terugleverkosten. Elke kilowattuur die je zelf gebruikt in plaats van terugstuurt, wordt daardoor meer waard. Dat verklaart waarom de belangstelling voor thuisbatterijen nu zo snel groeit.

Capaciteit en vermogen: twee verschillende dingen

Capaciteit staat in kilowattuur en zegt hoeveel energie erin past. Vermogen staat in watt en zegt hoe snel die energie erin of eruit kan. Die twee worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze los van elkaar staan: een grote batterij met een kleine omvormer loopt langzaam leeg, en andersom.

Voor je keuze telt eerst het vermogen, want dat bepaalt hoeveel je per avond kunt terugkrijgen. Pas daarna de capaciteit, die bepaalt hoe lang je dat kunt volhouden. Wie alleen op kilowattuur koopt, betaalt vaak voor opslag die er niet snel genoeg uit kan. De maatvoering staat bij de capaciteit van een thuisbatterij met stekker.

Veiligheid en regels

Elke thuisbatterij die in Nederland wordt verkocht, moet voldoen aan de Europese productregels, wat blijkt uit de CE-markering. Voor de opstelling gelden praktische regels: een droge, vorstvrije ruimte met lucht eromheen, op een onbrandbare ondergrond, en bij een plug-in systeem rechtstreeks in een geaard wandstopcontact zonder verlengsnoer.

Daarnaast meld je een thuisbatterij aan bij de gezamenlijke netbeheerders. Dat is een gratis registratie die een paar minuten kost en waarmee de netbeheerder zicht houdt op wat er op het net is aangesloten. De veiligheidskant staat bij de veiligheid van een thuisbatterij met stekker.

Levensduur en wat er in de tijd gebeurt

Een thuisbatterij gaat doorgaans acht tot vijftien jaar mee. In die periode neemt de bruikbare capaciteit geleidelijk af; fabrikanten garanderen vaak dat er aan het einde van de garantietermijn nog zeventig tot tachtig procent over is. Dat is geen defect maar normale veroudering van de cellen.

Twee dingen versnellen dat proces: hoge temperaturen en het structureel volledig vol of leeg houden van de batterij. De meeste systemen bewaken dat zelf en houden onder en boven een marge vrij, wat verklaart waarom je nooit precies de capaciteit van de doos tot je beschikking hebt.

In een oogopslag

De basis van een thuisbatterij in zeven punten.

• Functie: elektriciteit opslaan om die later in je eigen woning te gebruiken.
• Effect: eigen verbruik van zonnestroom stijgt van ongeveer een derde naar zeventig à tachtig procent.
• Onderdelen: accupakket, omvormer, batterijmanagementsysteem en meting met software.
• Twee soorten: vast via een installateur, of plug-in die je zelf aansluit.
• Capaciteit: uitgedrukt in kilowattuur; vermogen in watt bepaalt hoe snel dat eruit kan.
• Verlies: ongeveer tien procent van wat je opslaat komt er niet weer uit.
• Verplicht: aanmelden bij de netbeheerder, wat gratis is en enkele minuten kost.

Een eenvoudige rekenoefening

Neem een huishouden dat jaarlijks duizend kilowattuur teruglevert, zevenentwintig cent per kilowattuur betaalt en acht cent terugkrijgt. Elke bewaarde kilowattuur levert dan negentien cent op. Bewaart de batterij achthonderd van die duizend, dan is dat ruim honderdvijftig euro bruto.

Trek daar tien procent omzettingsverlies vanaf en je houdt ongeveer honderdveertig euro per jaar over. Dat is de orde van grootte waarmee je moet rekenen bij een systeem zonder dynamisch contract. Met prijssturing komt daar een tweede verdienlijn bij, waarvan de opbrengst per jaar sterk wisselt.

Kort samengevat

Een thuisbatterij slaat elektriciteit op zodat je die later zelf gebruikt in plaats van terug te leveren of duur in te kopen. Hij bestaat uit een accupakket, een omvormer, een bewakingssysteem en een meting met software. Er zijn twee soorten: vaste systemen via een installateur en plug-in systemen die je zelf aansluit. Het loont vooral met zonnepanelen of een dynamisch contract, en de opbrengst loopt voor de meeste huishoudens in de honderden euro's per jaar.

Wat je hieraan hebt

✔️ Je weet wat een thuisbatterij doet en welke vier onderdelen elk systeem heeft.

✔️ Je kent het verschil tussen een vast en een plug-in systeem en wanneer welk type past.

✔️ Je weet wat een thuisbatterij níét kan, inclusief noodstroom en seizoensopslag.

✔️ Je kunt met vier getallen inschatten wat het in jouw situatie oplevert.

Klaar om te kiezen? Bekijk dan de beste thuisbatterij met stekker in ons onafhankelijke overzicht.

Zo pak je het slim aan

Nog niet zeker welk model bij jouw situatie past? Doe dan eerst onze keuzehulp, daarna maken deze gewoontes het verschil.

Ga je bestellen, lees dan eerst wat je rechten zijn bij retourneren en garantie; die verschillen per merk en per verkoper.

• Bepaal eerst of je een verdienlijn hebt: zonnepanelen met overschot, of een dynamisch contract.
• Meet je avond- en nachtverbruik voordat je naar capaciteit kijkt.
• Kijk naar het vermogen in watt, niet alleen naar de capaciteit in kilowattuur.
• Controleer of je een geschikte, vorstvrije plek hebt met ruimte rondom het apparaat.
• Reken met je eigen tarieven van je jaarafrekening in plaats van met voorbeeldbedragen.
• Meld het systeem na plaatsing aan bij de netbeheerder; dat is gratis en verplicht.

Kosten

De bandbreedte is groot omdat de twee soorten sterk verschillen. Een plug-in systeem kost EUR 1.000 tot 4.500 zonder installatiekosten, want je sluit het zelf aan. Een vaste thuisbatterij ligt inclusief installatie fors hoger, waarbij het werk van de installateur een substantieel deel van het totaal is.

Doorlopende kosten zijn er nauwelijks: geen abonnement, geen jaarlijks onderhoud en geen keuring. Wel verbruikt het systeem permanent een paar watt voor zijn elektronica, en gaat er per cyclus ongeveer tien procent verloren aan omzetting.

Zelf doen of uitbesteden

Een plug-in systeem sluit je zelf aan: stekker in het stopcontact, meting op de slimme meter, koppelen in de app. Dat vraagt geen kennis van elektra en is in een halfuur gedaan.

Een vaste thuisbatterij is werk voor een erkend installateur, net als het aanleggen van een eigen groep of het bijplaatsen van een stopcontact. Vraag bij een offerte altijd apart naar de installatiekosten, want die zijn zelden zichtbaar in het genoemde totaalbedrag.

Dynamisch energiecontract

Een stekkerbatterij verdient zich sneller terug met een dynamisch energiecontract: je laadt op de goedkoopste uren en ontlaadt als stroom duur is. Bekijk dynamische energie bij Frank Energie. Via deze link kunnen wij een commissie ontvangen; voor jou verandert de prijs niet.

Ervaringen

De verwachtingen lopen vooraf vaak uiteen met de praktijk.

• Ik dacht dat we bij een stroomstoring gewoon door konden. Dat bleek niet zo: het systeem schakelt zichzelf uit, en dat hoort ook zo.
• Onze zomeropbrengst was precies zoals verwacht, maar in december deed hij bijna niets. Dat is geen defect, er is dan simpelweg weinig op te slaan.
• Het grootste verschil merkten we pas na de overstap naar een dynamisch contract. Dezelfde batterij, twee keer zoveel resultaat.

💬 Wil je weten of een thuisbatterij bij jou past? Neem gerust contact met ons op.

Ook interessant

Deze artikelen werken de basis verder uit.

• Thuisbatterij uitleg voor beginners
• Hoe een thuisbatterij werkt
• De voordelen van een thuisbatterij
• De nadelen van een thuisbatterij

Meer vergelijken

Wil je ook andere producten onafhankelijk vergelijken? Op BesteReviews.nl vind je productvergelijkingen en koopgidsen in uiteenlopende categorieen.

Verder lezen

Meer over de plug-in variant en de kosten.

• De werking van een thuisbatterij met stekker
• Wat een thuisbatterij met stekker kost
• Stekkerbatterij kopen: het complete stappenplan
• Alle artikelen over stekkerbatterijen