Stekkerbatterij: wanneer slaat de som om van winst naar verlies

Bij welke aannames loont een stekkerbatterij niet meer?

De som slaat om bij vijf drempels, en die zijn scherper dan de meeste berekeningen doen vermoeden. Onder een prijsverschil van ongeveer tien cent per kilowattuur tussen inkoop en teruglevering blijft er na omzettingsverlies vrijwel niets over. Onder ongeveer honderdvijftig volledige cycli per jaar staat het apparaat te vaak stil. En wie in een jaarlange meting uitgaat van negentig procent rondrendement terwijl het in de praktijk rond de vijfenzeventig procent uitkomt, mist een vijfde van zijn opbrengst.

Dit artikel gaat niet over hoe je de terugverdientijd berekent; dat staat elders. Het gaat over de vraag daarna: bij welke waarde van elke aanname kantelt het resultaat over de hele levensduur van winst naar verlies, en welke van die aannames je zelf in de hand hebt.

Waarom dit belangrijk is

Wie een stekkerbatterij overweegt, staat voor een aanschaf van EUR 1.000 tot 4.500 die zichzelf moet terugverdienen uit tientallen tot enkele honderden euro's per jaar. Bij die verhouding is een berekening met één uitkomst nauwelijks bruikbaar: een paar cent verschil in tarief of een tegenvallende winter schuift het resultaat over meerdere jaren.

Meerdere gebruikers melden dan ook dat de opbrengst na een jaar meten onder de vooraf geschatte ligt, vaak met een vijfde of meer. Dat is geen defect, maar het gevolg van aannames die in de rekentool gunstiger stonden dan de werkelijkheid. Wie de drempels kent, herkent vooraf of hij aan de goede kant zit.

Wil je eerst het totaalbeeld? Op onze pagina over de plug and play thuisbatterij lees je wat het is, voor wie het geschikt is en waar je op let.

De toezichthouder op consumentenmarkten heeft bovendien gewaarschuwd dat korte terugverdientijdbeloftes misleidend kunnen zijn wanneer de aannames erachter niet worden vermeld; zie de ACM.

Hoe werkt het

Het resultaat over de levensduur is één som: de jaarlijkse opbrengst maal het aantal jaren, min de aanschaf, min het omzettingsverlies, gecorrigeerd voor de geleidelijke afname van de capaciteit. Elk van die onderdelen heeft een waarde waarbij de som precies op nul uitkomt. Dat is het kantelpunt.

Zit je aan de goede kant van alle vijf, dan is het resultaat over de levensduur positief. Zit je aan de verkeerde kant van één ervan, dan kan het geheel al negatief zijn, hoe gunstig de andere vier ook staan. Daarom is het nuttiger om de vijf drempels los te bekijken dan om één uitkomst te berekenen.

Kantelpunt 1: het prijsverschil per kilowattuur

De opbrengst per bewaarde kilowattuur is het verschil tussen wat je betaalt bij afname en wat je krijgt bij teruglevering, min het omzettingsverlies. Bij een verschil van twintig cent en een verlies van tien procent houd je achttien cent over. Bij een verschil van tien cent houd je negen cent over; bij vijf cent blijft er na verlies en stand-byverbruik vrijwel niets.

De praktische drempel ligt daarom rond de tien cent. Daaronder loont opslaan niet, ook niet met een dynamisch contract, want ook daar moet het verschil tussen goedkope en dure uren boven die grens uitkomen om na verlies iets over te houden. Zolang je volledig kunt salderen, is dat verschil voor zonnestroom bijna nul; zodra de regeling stopt, springt het naar het volledige verschil tussen inkoop en vergoeding.

Kantelpunt 2: het aantal volledige cycli per jaar

Een batterij verdient alleen op de dagen dat hij vult en leegt. Rekentools gaan vaak uit van driehonderdvijftig cycli, alsof hij elke dag vol raakt. In een jaarlange praktijkmeting bleken er in december en januari samen eenendertig dagen waarop de panelen minder dan drie kilowattuur leverden en de batterij nauwelijks vol kwam. Ook op zonnige dagen werd hij soms niet benut, omdat het eigen verbruik op dat moment al hoog lag.

Realistisch zijn tweehonderd tot tweehonderdvijftig cycli. Onder ongeveer honderdvijftig wordt het moeilijk om de aanschaf binnen de levensduur terug te verdienen. Wie overdag thuis is en zijn zonnestroom al grotendeels direct gebruikt, zit vaak onder die grens zonder het te weten. Hoe je dat voor jezelf bepaalt, staat bij je verbruiksprofiel.

Kantelpunt 3: het werkelijke rondrendement

Fabrikanten noemen een rendement van rond de negentig procent. In een jaarlange meting van een compact plug-in systeem kwam er van elke kilowattuur die erin ging ongeveer driekwart weer uit. Het verschil zit in de omvormer, die bij lage vermogens minder efficiënt werkt, en in het stand-byverbruik van de elektronica, dat bij een klein systeem verhoudingsgewijs zwaar weegt.

Dat scheelt een vijfde in de opbrengst en verschuift het kantelpunt bij het prijsverschil van tien naar ongeveer twaalf cent. Reken bij een compact model daarom met vijfenzeventig tot tachtig procent en niet met de folder. Waar dat verlies precies ontstaat, staat bij het rendement van een stekkerbatterij.

Kantelpunt 4: hoe lang je blijft wonen

Bij een vaste thuisbatterij is dit het scherpste kantelpunt: wie binnen vijf jaar verhuist, verdient de installatie vrijwel nooit terug, want die blijft achter en komt zelden volledig terug in de verkoopprijs. Onafhankelijke berekeningen zetten de terugverdientijd van vaste systemen op tien tot ruim twintig jaar.

Voor een stekkerbatterij bestaat dit kantelpunt niet. Je trekt de stekker eruit en neemt hem mee, zonder demontage- of herinstallatiekosten. Dat is geen klein voordeel: het haalt een van de vijf drempels volledig weg en maakt de aanschaf verdedigbaar voor wie niet weet hoe lang hij blijft. De vergelijking staat bij stekkerbatterij tegenover een vaste thuisbatterij.

Kantelpunt 5: benutting van de capaciteit

Capaciteit die je niet vult of niet leegtrekt, verdient niets terug maar is wel betaald. Een systeem van tien kilowattuur op een gedeelde groep haalt er per avond drie tot vier uit; de rest staat stil. Per gebruikte kilowattuur wordt zo'n systeem daardoor duurder dan een kleiner model dat wel dagelijks volledig draait.

De drempel zit bij ongeveer zestig procent benutting: daaronder loopt de prijs per gebruikte kilowattuur zo hoog op dat de som over de levensduur negatief wordt, ook bij een gunstig prijsverschil. Kies daarom de maat op je avondverbruik en niet op wat er in de aanbieding is; zie welke capaciteit past bij jouw woning.

Wat degradatie met de som doet

De bruikbare capaciteit daalt over de jaren, tot zeventig à tachtig procent aan het einde van de garantietermijn. Een berekening met een gelijkblijvende jaaropbrengst is daardoor te gunstig. Reken met een gemiddelde opbrengst die enkele procenten onder het eerste jaar ligt; dat verlengt de terugverdientijd met een half tot een heel jaar.

Op de kantelpunten heeft dat een klein maar zeker effect: elke drempel schuift een fractie in de ongunstige richting. Bij een resultaat dat toch al krap positief was, is dat genoeg om het om te laten slaan. Het verloop staat bij capaciteitsverlies van een stekkerbatterij.

Waarom de gerealiseerde opbrengst onder de geschatte ligt

Meerdere gebruikers melden na een vol jaar meten een opbrengst die een vijfde of meer onder de schatting van de rekentool ligt. De oorzaken zijn precies de kantelpunten hierboven: een lager rondrendement dan aangenomen, minder cycli door de winter, en dagen waarop het overschot er wel was maar de batterij toch niet vol kwam.

Geen van die drie is een gebrek van het apparaat. Het zijn aannames die in de tool gunstiger stonden dan de werkelijkheid. Wie vooraf rekent met vijfenzeventig procent rendement, tweehonderd cycli en een tegenvallende winter, komt achteraf zelden voor verrassingen te staan.

Hoe je na een jaar controleert aan welke kant je zit

De app van je batterij bewaart de totalen: hoeveel kilowattuur er in een jaar in ging en hoeveel eruit kwam. Deel die twee en je hebt je werkelijke rondrendement. Deel de uitgaande energie door je bruikbare capaciteit en je hebt je aantal volledige cycli. Twee van de vijf drempels zijn daarmee in een minuut gecontroleerd.

Vermenigvuldig vervolgens de uitgaande energie met je prijsverschil en je hebt je werkelijke jaaropbrengst. Ligt die een vijfde of meer onder je berekening vooraf, dan weet je nu welke van de drempels daarvoor verantwoordelijk is, en of je er iets aan kunt doen.

Doe die controle na het eerste volle jaar en niet eerder: een meting over alleen de zomer of alleen de winter zegt niets over het gemiddelde.

Twee dingen die de som niet meeneemt

Het eerste is de mogelijkheid dat het rendement van prijssturing de komende jaren afneemt naarmate er meer batterijen op de markt komen; de prijsverschillen die je nu benut, worden dan kleiner. Reken daarom niet met de beste jaren maar met een gemiddelde.

Het tweede is wat er verandert in de tariefstructuur van netbeheerders. Er wordt gewerkt aan prikkels om het net slimmer te gebruiken, en die kunnen een batterij juist gunstiger maken. Beide zijn onzeker; het punt is dat je som een momentopname is en dat je hem niet als vaststaand moet lezen.

Welke drempels je zelf in de hand hebt

Drie van de vijf kun je beïnvloeden. Het prijsverschil stuur je met je contractkeuze, want een dynamisch contract opent een tweede verdienlijn die het verschil boven de drempel tilt. Het aantal cycli verhoog je door zwaar verbruik naar de avond te verplaatsen en door te zorgen dat het apparaat vorstvrij staat zodat het ook in de winter kan laden. De benutting bepaal je met de maat die je koopt.

Twee liggen buiten je bereik. Het rondrendement is een eigenschap van het apparaat, al kun je bij aanschaf wel een model kiezen dat in onafhankelijke tests hoger scoort. En de woonduur bepaalt het leven; bij een stekkerbatterij is dat gelukkig de drempel die niet telt.

In een oogopslag

De vijf kantelpunten en waar de drempel ongeveer ligt.

• Prijsverschil inkoop tegenover teruglevering: onder ongeveer 10 cent per kWh loont opslaan niet.
• Volledige cycli per jaar: onder ongeveer 150 wordt de aanschaf niet terugverdiend binnen de levensduur.
• Rondrendement: reken met 75 tot 80 procent bij een compact systeem, niet met 90.
• Woonduur: bij een vaste batterij een harde grens rond vijf jaar; bij een stekkerbatterij vervalt die.
• Benutting: onder ongeveer 60 procent van de capaciteit slaat de som om, ook bij gunstige tarieven.
• Degradatie: schuift elke drempel een fractie op; reken met enkele procenten lagere gemiddelde opbrengst.
• Gerealiseerd tegenover geschat: houd rekening met een vijfde minder dan de rekentool belooft.

Een eenvoudige rekenoefening

Neem een systeem van vijftienhonderd euro, twintig cent prijsverschil, tweehonderd cycli van drie kilowattuur en vijfenzeventig procent rendement. Per jaar: tweehonderd maal drie maal twintig cent maal driekwart is negentig euro. Over twaalf jaar, met enkele procenten degradatie, ruim duizend euro. De som is dan negatief: je komt vijfhonderd euro tekort.

Zet daar een dynamisch contract naast dat zestig euro per jaar toevoegt, en het resultaat wordt ruim positief. Of een systeem van duizend euro bij dezelfde aannames, en de som klapt om zonder dat er iets aan het gebruik verandert. Dat laat zien hoe smal de marge is en waarom de vijf drempels ertoe doen.

Kort samengevat

Of een stekkerbatterij over zijn levensduur meer oplevert dan hij kost, hangt af van vijf drempels: een prijsverschil van minimaal tien cent, minimaal honderdvijftig volledige cycli per jaar, een realistisch rondrendement van vijfenzeventig tot tachtig procent, een benutting van minimaal zestig procent van de capaciteit, en bij een vaste batterij een woonduur van meer dan vijf jaar. Die laatste vervalt bij een stekkerbatterij. Reken vooraf met de praktijkwaarden in plaats van de folder, en houd rekening met een opbrengst die een vijfde onder de rekentool ligt.

Wat je hieraan hebt

✔️ Je weet bij welke vijf drempels de som over de levensduur omslaat.

✔️ Je rekent met praktijkwaarden voor rendement en cycli in plaats van met de folder.

✔️ Je begrijpt waarom de gerealiseerde opbrengst onder de geschatte ligt en hoeveel.

✔️ Je ziet welke drempel bij een stekkerbatterij wegvalt en waarom dat telt.

Klaar om te kiezen? Bekijk dan de onze top 10 stekkerbatterijen in ons onafhankelijke overzicht.

Zo pak je het slim aan

Nog niet zeker welk model bij jouw situatie past? Doe dan eerst onze keuzehulp, daarna maken deze gewoontes het verschil.

Ga je bestellen, lees dan eerst wat je rechten zijn bij retourneren en garantie; die verschillen per merk en per verkoper.

• Bereken je prijsverschil uit je jaarafrekening; onder tien cent is opslaan zinloos zonder ander contract.
• Tel realistisch: tweehonderd cycli, niet driehonderdvijftig.
• Reken met vijfenzeventig procent rendement bij een compact model en tachtig bij een groter.
• Kies de capaciteit op je avondverbruik, zodat je boven zestig procent benutting blijft.
• Trek na een jaar je werkelijke opbrengst uit de app en leg die naast je berekening.
• Herreken bij elke contractwissel; de drempel bij het prijsverschil verschuift dan mee.

Kosten

De aanschaf valt in de bandbreedte van EUR 1.000 tot 4.500, met de instapklasse op EUR 1.000 tot 1.500. Aan gebruik zijn geen doorlopende kosten verbonden, behalve het stand-byverbruik van enkele watts en het omzettingsverlies op wat je opslaat.

De kant van de opbrengst ligt voor de meeste huishoudens tussen de tachtig en tweehonderdvijftig euro per jaar, afhankelijk van contract, cycli en rendement. Het verschil tussen de onderkant en de bovenkant van die range is precies wat de vijf kantelpunten bepalen.

Zelf doen of uitbesteden

De vijf drempels controleer je zelf met je jaarafrekening en een week meten van je avondverbruik. Daar is geen adviseur voor nodig, en juist door het zelf te doen zie je welke drempel bij jou het meest knelt.

Laat je je toch adviseren, vraag dan om de aannames achter het genoemde getal: welk rendement, hoeveel cycli, welk prijsverschil. Een berekening zonder die drie is een verkoopargument, geen som.

Dynamisch energiecontract

Een stekkerbatterij verdient zich sneller terug met een dynamisch energiecontract: je laadt op de goedkoopste uren en ontlaadt als stroom duur is. Bekijk dynamische energie bij Frank Energie. Via deze link kunnen wij een commissie ontvangen; voor jou verandert de prijs niet.

Ervaringen

Achteraf blijkt vrijwel altijd één van de vijf drempels de oorzaak.

• Mijn app liet na een jaar een vijfde minder zien dan de rekentool had beloofd. Het rendement bleek driekwart in plaats van negentig procent.
• December en januari deden bijna niets. Ik had met driehonderdvijftig cycli gerekend; het werden er ruim tweehonderd.
• We zijn na drie jaar verhuisd en hebben hem gewoon meegenomen. Bij een vaste batterij was de som negatief geweest.

💬 Wil je je eigen kantelpunten laten meelezen? Neem gerust contact met ons op.

Ook interessant

Deze artikelen bepalen samen het resultaat over de levensduur.

• Totaalkosten van een thuisbatterij met stekker
• De terugverdientijd berekenen
• Wel of niet een stekkerbatterij kopen
• Bij welk energiecontract past een stekkerbatterij

Meer vergelijken

Wil je ook andere producten onafhankelijk vergelijken? Op BesteReviews.nl vind je productvergelijkingen en koopgidsen in uiteenlopende categorieen.

Verder lezen

Meer achtergrond bij prijs, besparing en aanschaf.

• Wat een stekker thuisbatterij kost
• Wat een stekkerbatterij bespaart
• Stekkerbatterij kopen: het complete stappenplan
• Alle artikelen over stekkerbatterijen